Aerosolen gefilmd: gaan door & langs mondkapjes. Dus? Tja.

De vraag met de overdracht is op dit moment vooral: hoe het wordt overgedragen en: helpen mondkapjes daar tegen? Zoals gemeld in mijn vorige blog is er veel over onbekend. Niets is zeker en ik pretendeer niets zeker te weten. Een paar losse inzichten, daarom.

Grootste deel dichtbij door de lucht?

Zoals algemeen bekend benadrukt(e) het RIVM vooral de overdracht via kuchen en hoesten op korte afstand binnen anderhalve meter. De Hond is in Nederland degene die meer de aerosole overdracht op lange afstand bij superspread-events benadrukt. Het RIVM sloot voor de kuchoverdracht aan bij WHO en het European Centre for Disease Prevention and Control. Een groep van 239 wetenschappers stuurde onlangs een open brief naar de WHO en inmiddels is er meer oog voor de luchtbesmetting.

Wat overheerst?

De in juni verschenen studie “Short-range airborne route dominates exposure of respiratory infection during close contact” probeert dat nader te onderzoeken. Al meer dan 110 jaar is het idee dat hoestdruppels die op andermans gezicht en lippen komen de voornaamste bronnen van infectie zijn, aldus de studie. De auteurs, wetenschappers Chen cs. uit Hongkong, maakten een computermodel. Hun computermodel voorspelt dat de middelgrote druppeltjes (50 micron) een klein beetje verdampen waarna vervolgens de middelkleine en kleinste druppeltjes als aerosolen in de directe omgeving rondom de bron door anderen worden ingeademd.

Chen cs:

Reviewing the literature on large droplet transmission, one can find no direct evidence for large droplets as the route of transmission of any disease.

en, na het uitlezen van hun model:

Our work clearly shows that exposure due to the short-range airborne route dominates the overall exposure risk for droplets smaller than 50 μm.

Waarbij ze nog niet eens hebben meegerekend dat in kleinere druppeltjes het virus meer geconcentreerd is. Ze vegen het veelgebruikte argument ‘alleen grotere druppels zijn belangrijk, want kleinere druppels bevatten minder virus en zijn dus niet besmettelijk’ overigens van tafel. Chen cs:

Indeed, one common supporting argument for large droplet transmission is that large droplets contain most of the infectious viruses, whilst fine
droplets do not. This was recently found to be untrue: instead, studies have shown that smaller droplets have higher virus concentrations than larger droplets

Onder ‘dichtbij’ verstaan ze 1,5-2 meter. Alleen op 20-50 cm (de hele korte afstand) komen grotere druppeltjes voor. Ze schatten virusoverdracht via grotere druppels maar voor 10 procent van belang en aerosolen voor 90 procent.

Arts en medisch blogger Morgenstern haalt min of meer vergelijkbaar onderzoek van oudere datum aan:

Older studies concluded that humans primarily produce large droplets, but they were significantly limited because their instruments were insensitive to smaller sizes. (Morawska 2006)

Recent research has indicated that as many as 80-90% of the particles generated by human exhalation are smaller than 1 µm in size. (Papineni 1997) Although the exact size of droplets produced is still debated, most sources agree that speaking, coughing, and sneezing produce droplets that are sufficiently small to remain airborne. (Fiegel 2006; Chen 2010)

[de bewuste al op 6 april geschreven blog, “Aerosols, Droplets, and Airborne Spread: Everything you could possibly want to know” is trouwens een fris geschreven samenvatting, best een aanrader. Ouder is een helder stuk uit 2006 van Tang cs]

Mondkapjes

Mondkapjes zijn niet echt effectief bij aerosole overdracht. De kapjes houden wel spetters tegen, maar niet de aerosolen. Chen cs:

The effectiveness of surgical masks depends on the dominance of large-droplet transmission (…) A number of studies have questioned their
effectiveness (…)

Grote druppels werden uitstekend tegengehouden, aerosolen veel en veel minder, waar bij komt dat de adem weglekt

to the environment through the mask itself or the gaps on either side.

De aerosolen zweven volgens hen omhoog en worden niet in het gezicht uitgeademd maar kunnen zich door de ruimte verspreiden, mogelijk minder geconcentreerd/besmettelijk dan bij direct uitademen.

Over ventilatie hebben ze twijfels. Normale ventilatie werkt niet zo goed.

Uiteraard houden ze slagen om de arm. Het is maar een computermodel en de eventuele rol van spetters op hand, gezicht en kleding die mensen vervolgens weer op hun gezicht smeren blijft buiten beschouwing in hun model. Maar hun model is nuttig en biedt een nieuwe kijk, vinden ze zelf (wij van WC-eend adviseren WC-eend).

Verspreiding van aerosolen door een ruimte

TU Delft liet twee hoogleraren met zeepbelletjes aerosolen simuleren. De ‘aerosolenbron’, een zeepbelkanon, is geheel rechts, buiten beeld. De aerosolen komen door de gehele ruimte. Alleen volledig doortochten jaagt de aerosolen weg.

Wisselend effect van mondkapjes

De TU Delft deed ook onderzoek naar mondkapjes. Ze lieten een etalagepop ‘ademen’ met gefluorisceerde lucht. Hun filmpje lijkt de samenvatting van Chen cs te bevestigen: twee van de drie geteste mondkapjes hadden nauwelijks effect.

Een artikel over hun onderzoek vind je hier. Hoogleraar Bluyssen is ook een van de 239 ondertekenaars van een tweede open brief aan de WHO die op 4 juli werd gepubliceerd. Ze vindt dat het belang van aerosolen en het nut van ventilatie maar langzaam bij WHO en RIVM doordringt:

“omdat de WHO, net als het Nederlandse OMT, vooral uit medici bestaat. Die kijken naar situaties als intubaties of operaties waarbij virusdeeltjes vrijkomen; daar begrijpen ze de risico’s van. Het zijn alleen geen fysici die het transport van deeltjes begrijpen, of ingenieurs die feeling hebben met ventilatiesystemen (…)

Het RIVM en het OMT zijn in ons land nog erg terughoudend. “Zij houden vol dat onze huidige ventilatierichtlijnen, zoals die zijn opgenomen in het bouwbesluit, afdoende zijn. Daaruit blijkt dat ze zich niet echt in de materie hebben verdiept (…) “

Conclusie

Nee, geen directe conclusies. Het leven bestaat uit vraagtekens. Geloof niets, alleen uzelf, en geloof ook uzelf niet, alleen in uzelf 🙂

4 gedachten over “Aerosolen gefilmd: gaan door & langs mondkapjes. Dus? Tja.

  1. Weer een korte en krachtige blog met interessante inhoud, mooie vormgeving en nuttige verwijzingen!
    Ik deel je beeld dat het heel moeilijk is om nu conclusies te trekken uit de beschikbare onderzoeksresultaten. Wat ik wel opvallend vind is dat WHO, RIVM en ook vele andere nationale instituten die regeringen adviseren, nu pas eigenlijk erkennen dat ze gewoon niet genoeg kennis hebben om de rol van aerosolen goed te evalueren en toe te passen in hun adviezen. Juist dat er nu ook meer onderzoek wordt gedaan maar ook jammer dat dit niet drie maanden geleden is gebeurt. Een goed voorbeeld is het onderzoek wat vanuit het UMCG wordt opgezet.
    https://www.rtvnoord.nl/nieuws/722057/UMCG-wil-met-onderzoek-rol-aerosolen-bij-corona-blootleggen.
    Ik heb zelf behoefte aan veel meer onderzoek om echt beter te weten of de overal in Europa komende verplichtingen voor mondkapjes op in de openbare ruimte, in België nu ook buiten zelfs op markten en kermissen, maar er wordt al gepleit voor gebruik in alle openbare ruimte buiten https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/07/15/gentse-specialist-pleit-voor-verplichte-mondmaskers-in-de-openlu/ echt zinvol zijn.
    Bescherm je bv anderen en jezelf nu echt effectief tegen virussen buiten dichtbij andere mensen en binnen verder af van anderen als de ventilatie niet voldoende aanwezig is??

    Like

  2. Ik heb ook beeld dat geen goede conclusies kunnen trekken over virussen via aerosolen. En of maskers nu wel goed genoeg werken in allerlei omstandigheden. Wel heb idee dat het tijd is om een soort world-masker-design-challenge te organiseren om eens betere maskers te ontwerpen die functioneren om het virus tegen te houden van beide kanten en die de drager ook goed laten functioneren en leven.. Nu heb ik het idee dat we hierbij ook al maanden wisten dat de meeste maskers gewoon niet goed werken maar die waren de eerste maanden niet nodig voor gewone burger in dagelijkse leven. Nu de vraag en opgave komt overal zo veel mogelijk maskers te dragen hebben nog steeds niet echt bruikbare en goede maskers voor mensen die ze dan niet als last ervaren en dan ze ook gaan gebruiken.

    Like

  3. Maar Karel, waarom zouden we massaal aan de mondkapjes moeten als de besmettingscijfers en sterftecijfers niet anders (meer) zijn dan bij een reguliere middel zware griepgolf? We zouden ons daar juist tegen moeten verzetten en de mensen weer leren vertrouwen op hun eigen immuunsysteem. Beschermingsmiddelen alleen bij de kwetsbare groepen, niet in de totale samenleving.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s