Cijfers. Nog meer cijfers. Paniek groeit. Virus stopt niet.

Op de eerste dag van de moedeloosmakende tweede lockdown trok ik me terug boven mijn toetsenbord om te zien of er licht aan het einde van de tunnel, of liever gezegd de tunnelvisie, is. Conclusie: het is er en het is er niet. Het is er meer niet dan wel.

Eerst het licht. Bo van der Rhee is statistiekprofessor Nijenrode. Hij publiceert af en toe blogartikelen op LinkedIn die absoluut aan te raden zijn, zoals zijn nieuwste over oversterfte en over prognoses.

Ik ben een jatter – ik publiceer alleen zijn grootste hits. Hij publiceerde onder meer bijgaand staatje.

De sterftetabel links is de oversterfte tot week 40, totaal 9855. De middelste is de bevolking, gerangschikt naar leeftijdsgroepen, 17,08 miljoen mensen in 2015-2019, 17,4 miljoen in 2020. In de rechterkolom staat het steftepercentage voor 2015-2019 (0,87%) en voor 2020 (0,91%) en helemaal rechts het verschil (0,039%).

Voor de leeftijdsgroep 0-65 is er ondersterfte, meldt hij. In de oudere leeftijdsgroep is er een duidelijk zichtbare oversterfte, echter

“ondanks dat het grootste gedeelte van de oversterfte ten opzichte van eerdere jaren in de 80+ categorie zit, wordt dit bijna geheel gecompenseerd door de vergrijzing!

Dat wil zeggen: er zijn weliswaar ruim 6500 meer mensen overleden in deze leeftijdscategorie dan het gemiddelde van de 5 jaren er voor, maar er zijn ook ruim 55 duizend meer mensen van die leeftijd (zie CBS). Met andere woorden: de relatieve oversterfte van 7.8% meer wordt bijna geheel verklaard door de populatie die met 7.4% is gestegen.

De statisticus zette zijn eigen statistische voorspelling in een grafiekje (!) af tegen die van IC-bestuurder Gommers (300-700) en RedTeam (500). Van der Rhee was zelf optimistischer op basis van de cijfers – 275 ongeveer. Resultaten hieronder. Van der Rhee wint!

Van der Rhee onderzocht ook de voorspellingen van ziekenhuisbestuurder Ernst Kuipers over de ziekenhuisbedden. Die waren ongeveer 25% te hoog zijn. Kuipers presenteerde deze week weer nieuwe sombere prognoses:

Van der Rhee becommentarieert Kuipers:

Het lijkt het mij zeer onwaarschijnlijk dat die aantallen gehaald gaan worden, aangezien mensen ook weer uit de ziekenhuizen gaan. Het slechtste scenario gaat uit van een dagelijkse stijgende stijging, (…) Dit lijkt uiterst onwaarschijnlijk gezien de opnames van de afgelopen week al redelijk stabiel rond de 60 per dag zijn (…) Het is waarschijnlijker dat we binnenkort al gaan stabiliseren (en dus de piek bereiken) en mijn voorspelling is dat we de 2500 niet of nauwelijks gaan halen.

Hij beschrijft tenslotte het statistische verband tussen aantallen positieve tests en ziekenhuisopnamen. Dat verband lijkt in september hoger dan in de eerste twee weken van oktober. Vanaf 30 september is er een andere beoordeling wanneer PCR-tests positief zijn. Een toename in positieve tests voorspelt – lijkt het voorlopig – sinds die datum veel minder goed een toename in ziekenhuisopnamen.

Dit zou er dus op kunnen duiden dat het aantal positieve tests nog minder betrouwbaar is geworden, en ieder geval minder goed gebruikt kan worden om het aantal ziekenhuisopnames te voorspellen (…) dit baart wel zorgen, aangezien met name op basis van de positieve tests beleid wordt gemaakt.

Geflatteerde cijfers

De staatjes van Van Rhee wijzen op drie manieren op overschatting:

  • er is beslist oversterfte, maar eigenlijk niet voor de 65-minners en de oversterfte valt lager uit als je de vergrijzing meeneemt
  • RedTeam, Gommers en Kuipers zitten met hun voorspellingen aan de (te) hoge kant
  • Omdat er (mogelijk) minder verband is tussen groei positieve testen en groei ziekenhuisopnames leidt de forse groei van de laatste anderhalve week tot een onjuiste prognose. De benodigde ziekenhuisbedden voor over twee, drie weken worden overschat.

Van oude mensen en dingen die voorbijgaan

En dan was er ook nog Erwin Kompanje, medisch-ethicus aan de Erasmus Universiteit, die de meest recente sterftecijfers van het RIVM tegen het licht hield. Er waren maar liefst 91 mensen overleden. Kompanje:

Er was er één in de leeftijd van 35-39 jaar, 1 in de leeftijd van 55-59, 4 tussen 60-64 jaar, 6 tussen 70-74 jaar en daarna gaat het hard oplopen. Tussen 75 en 95+ overleden 73 patiënten (80% van de 91), waarvan er 19 patiënten ouder dan 90 jaar (21% van 91) waren.

Net zoals in vrijwel alle maanden dat de coronacrisis in ons land heerst waren het ook vorige week weer vooral de oude en zeer-oude patiënten die aan het SARS-CoV-2 virus bezwijken. Ook nu weer. 

Ik blijf het maar herhalen. Dat oude (75+) en zeer oude (90+) mensen overlijden is toch echt een normaal natuurlijke gebeurtenis.

Het houdt niet op

Ik heb onderstaande Nivel-grafiek al eerder geplaatst: voorlopig lijkt de corona-epidemie zich precies als andere luchtweginfecties te gedragen. In alle cijfers vanaf 2015 zie je een daling vanaf maart ongeveer en een exponentiële stijging vanaf september. Maar op griep werd nooit getest in landelijke teststraten met dagelijkse cijfers in het NOS-journaal.

Als het patroon klopt moet de grote piek nog komen en zal die ook komen. Er zijn nog genoeg situaties waarin mensen bijeenkomen. Wat moet je dan? Huisarrest? Het houdt niet op zolang het kabinet denkt dat je de golf kunt ‘breken’.

Als het patroon klopt zullen inderdaad ziekenhuizen vollopen, zelfs in de gematigder prognoses van Van der Rhee. Ondercapaciteit? Het houdt niet op omdat er 10.000 bedden zijn weggesaneerd, iedere verpleegkundige met najaarsverkoudheid naar huis wordt gestuurd en verpleeghuisouderen die niet in quarantaine kunnen, ziekenhuisbedden bezetten.

Als het patroon klopt zal de paniek alleen maar verder toenemen. Ik heb het gevoel dat dit zoiets is als de paniek van de beurscrash van 1929 in combinatie met de heksenjacht van McCarthy begin jaren ’50.

Waarschuwingsaffiche uit McCarthy-periode tegen communisme

Wat zou ik graag verhuizen naar een eigen eiland vol met rationele barbaren, die kroezen met honingbier drinken in een land zonder lockdown, en die lachend, als er iemand vroeger of later sterft, zingen: “Het is corona – maar life sucks, anyway.”

14 gedachten over “Cijfers. Nog meer cijfers. Paniek groeit. Virus stopt niet.

  1. Niet zo gek dat er meer positieve uitslagen zijn. De tests zijn recent namelijk aangepast zodat er meer positieven komen. Het beoordelingsniveau bij de PCR test is opgehoogd van 30 naar 35 cycli. Terwijl onderzoek uitwijst dat als de test niet positief is met ongeveer 25 cycli je vooral niet-infectioeuze virusfragmenten tegenkomt. Daarom is de percentage positieven ook gegroied. Het is gewoon geknoei met data om de gewenste resultaten te zien. Dat werkt natuurlijk ook door in cijfers over ziekenhuisopnames, en misschien ook wel doden. Het enige cijfer wat wij nu redelijk kunnen vertrouwen is oversterfte.
    https://youtu.be/MYLM4i3mEO0

    Like

  2. Sterfte stopt ook niet. Ook al zijn we er bang voor. Maar we kunnen voor een populatie wel meer inzicht verwerven om daarmee meer greep te krijgen op optimaal leven. Voor mij is (over)leven meer gekoppeld aan levensverwachting per leeftijdsgroep en onderliggende gezondheidstoestand. Dan gaat het dus om aantal jaren mogelijk eerder sterven door COVID 19 dan verwachting door andere oorzaken. Bij mensen boven gemiddelde sterftegrens is gemiddelde maximaal te halen leeftijd per leeftijdsgroep relevant irt reductie van verwachtingswaarde overlevensjaren.
    Bij jongere, vaak gezondere, mensen is er juist sprake van eerder sterven in levensjaren. Dit is geen kwalificatie van welke jaren meest waard zijn om te redden maar wel relevant voor waar meest rendement kan worden gehaald met redden van levens.
    Nu weten we te veel niet van de besmetten, de zieken en de stervenden met COVID-19 waardoor de inschatting van stervensrisico’s eigenlijk gebaseerd zijn op ruwe natte vingerwerk correlaties. Met meer kennis van leeftijd, functioneren vooraf, symptomen nu, ziekteverloop, behandelingsverwachting kun je met cijfers wel veel doen om angst af te laten nemen. En vooral veel sneller beter (be)handelen.

    Like

  3. Interessant twitter draadje van Kyle Lamb:

    “I’m writing a deeper dive but here is the shocking number that should be headline news: 97.9%

    97.9% decrease of confirmed flu cases to WHO FluNet/GISRS from weeks 15 through 40 from 2019 to 2020.

    Last year, 119,737 confirmed flu cases (9.32% positive)
    This year, 2,457 (0.18%)

    This is WORLDWIDE”

    Als antwoord op vragen schrijft hij o.a. dat er geen gevallen bekend zijn van personen die covid-19 en griep gelijktijdig hebben gehad. Het lijkt er sterk op dat covid-19 optreedt i.p.v. griep. Dat zou mogelijk betekenen dat de ziekenhuizen niet extra vol lopen met grieppatiënten.

    Like

    1. Kyle heeft een inmiddels uitgebreid draadje gemaakt op Twitter over het verdwijnen van de griep. Op basis van zijn data en analyses concludeert hij het volgende:

      “So what does this mean? Some will say they’ve replaced flu cases with the flu. I can’t rule anything out but for now I’ll stick with my theory from the summer that Covid-19 has pushed out the flu. This suggests fear mongering over a winter “twindemic” is misplaced.”

      Like

  4. En verder nog een artikel in The Lancet met een interessante bevinding:

    “These findings show that one respiratory virus can block infection with another through stimulation of antiviral defences in the airway mucosa, supporting the idea that interference from rhinovirus disrupted the 2009 IAV pandemic in Europe. These results indicate that viral interference can potentially affect the course of an epidemic, and this possibility should be considered when designing interventions for seasonal influenza epidemics and the ongoing COVID-19 pandemic.”

    https://www.thelancet.com/journals/lanmic/article/PIIS2666-5247(20)30114-2/fulltext?s=09

    Geliked door 1 persoon

      1. Interessant en optimistisch artikel. Uitgaande van de 0,2% ifr zouden we in Nederland bij 9.000 doden ongeveer op 25% immuniteit zitten. Behoorlijk vergelijkbaar met Engeland.

        Like

  5. Filosoof Marli Huijer brengt de bedreiging van het virus, de mens en zijn hamer in perspectief. En ook voor de getalsmatige levensjaren die we voor ons zien en mogelijk hebben. Een goed interview wat de moeite waard is om te lezen.

    In zie dit perspectief dat we in tijd en ruimte hebben we slechts beperkt mogelijkheden, maar niet eeuwig, op leven. En de vraag is wel wat we van dat leven maken.

    https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/wie-kritisch-is-zit-niet-meteen-in-een-kamp-met-trump-of-willem-engel~bb77f40f/

    Geliked door 2 people

  6. Als ik door mijn wimpers naar het cijfermateriaal kijk, zie ik weer een Gompertzcurve verschijnen, deze keer opgebouwd uit een aantal kleinere curves , verspreid over het hele land. Ook met minder heftige superspreading events dan tijdens de eerste golf. De biologie doet weer gewoon wat van haar verwacht wordt.

    Like

  7. Ook in AD een dubbel interview met Marli Huijer, o.a. voormalig Denker des Vaderlands, en Rudi Westendorp, o.a. voormalig lid van Deense OMT, over anders nadenken over de Nederlandse corona-aanpak. De moeite waard om te lezen en geeft ook weer extra voer voor discussie wat samenleven en leven waard is!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s